Ana Sayfa Gündem 6 Kasım 2020 9 Görüntüleme

Japon deprem bilimciler anlattı! Binalarımız 9’a dayanıyor çünkü…

GEÇEN yıl İstanbul Silivri açıklarında meydana gelen 5.8’lik sarsıntıdan birkaç gün sonra, Marmara Belediyeler Birliği’nin düzenlediği zelzele panelinde Japon bilim insanlarıyla buluşmuştum. Moderatörlüğünü yaptığım ‘afet bilinci’ oturumuna, Japonya Ulaştırma Bakanlığı’nda afet riskinin azaltılması konusunda uzun müddet çalışan Dr. Hitoshi Baba da katılmıştı.

Hatırlarsanız o sarsıntıda İstanbul önemli bir hasar almamıştı lakin sarsıntı sonrasında telefonlar çalışmamış, irtibat kesilmişti. Biz de günlerce bunu konuşmuştuk. Ben de Japon bilim adamları Dr. Hitoshi Baba ve Prof. Dr. Yoshiyuki Kaneda’ya GSM şirketleri ne yapmalı? Mümkün İstanbul sarsıntısıyla ilgili beklentiniz ne? üzere sorular sormuştum. İki sarsıntı uzmanı da yapılması gerekenleri uzun uzun anlatmıştı.

Artık, Ege Denizi’nde meydana gelen ve İzmir’i vuran sarsıntının akabinde yeniden Japon bilim adamlarına ulaştım. Kagawa Üniversitesi Sismoloji ve Afet Azaltma Bilimi Anabilimdalı’ndan Profesör Yoshiyuki Kaneda ve Japonya Milletlerarası İşbirliği Ajansı Kıdemli Danışmanı Dr. Hitoshi Baba’ya İzmir’i vuran, onlarca binanın yıkıldığı ve ağır hasar aldığı, 114 kişinin hayatını kaybettiği, yüzlerce kişinin yaralandığı sarsıntısı sordum.

• Ege Denizi açıklarında, İzmir’e yaklaşık 80 km uzaklıkta meydana gelen, AFAD’a nazaran 6.6, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi’ne nazaran 6.9, ABD’ye nazaran ise 7 büyüklüğündeki sarsıntı, İzmir’de büyük hasara neden oldu. Çok sayıda İzmirli hayatını kaybetti. Tarihi boyunca sarsıntıyla tekraren yüzleşmiş olan Japonya’dan İzmir sarsıntısını nasıl gördünüz?

Dr. Hitoshi Baba: Benzeri zelzeleleri çokça yaşayan ülkeler üzere Japonya da İzmir’den gelen trajik bilgi akabinde süratlice Türkiye’yle bağlantıya geçti. Başbakan Yoşihide Suga, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a dayanak bildirisi iletti. Bütün Japon halkına da İzmir’den gelen haberler iletildi. Ben de haberlere çok üzüldüm. Ben de en içten dileklerimle başsağlığı diliyorum. Ve en süratli biçimde yaraların sarılmasını umuyorum. Türkiye üzere Japonya da birçok büyük sarsıntı yaşadı. Türkiye ve Japonya her vakit birbirini destekledi. Türkiye’nin yaşadığı zorlukta Japonya her vakit Türk halkıyla.

Prof. Kaneda: Bu sarsıntı hasarlara sebep oldu. Ve benim kalbim sarsıntıdan etkilenenlerle. Japonya’da 7 sınıfı zelzeleler meydana gelmektedir. 2016’daki Kumamoto sarsıntısı üzere. Zelzeleye güçlü yapı, zelzele ve tsunami erken uyarısı çok değerli ve vazgeçilmez.

• Sarsıntının büyüklüğü farklı üniteler tarafından neden farklı olarak hesaplanır? İzmir sarsıntısına dair Japonya’da rastgele bir ölçüm, kıymetlendirme yapıldı mı?

Hitoshi Baba: Değişiklikler, farklı büyüklük tariflerinden ötürü gerçekleşmiş. Farklı sismograf ağ sistemleri kendi büyüklük varsayımlarını uyguluyor. Japon Meteoroloji Ajansı’nın kendi sismograf sistemi yalnızca Japonya ve etrafını kapsayan bir sismograf ağ sistemine sahip olduğundan İzmir zelzelesi direkt olarak ölçülemedi.

Prof. Kaneda: Zelzele büyüklük ölçümü sismometre sayısına ve tipine bağlıdır. USGS (Amerikan Jeolojik Araştırma Merkezi) ekseriyetle zelzele büyüklük iddia ünitesi olarak Mw kullanır. Japonya’da 2 ünite kullanırız. Bunlar Mj ve Mw’dir. Mj, hız/yer değiştirme kullanılarak ölçülür. Yani Mj ve Mw’nin ortasında değişiklikler vardır. Farklı büyüklük hesabı da bu farklı ölçümden kaynaklanır.

• İzmir’de sarsıntıdan en çok etkilenen bölge olan Bayraklı’da yerin delta olduğu biliniyor. Bu türlü bir yerde inşaat yapılmamalı mı? Japonya’da emsal yer özelliklerinde yerleşim bölgeleri var mı? Bu tip tabanlarda hangi inşaat teknikleri kullanılmalı?

Dr. Hitoshi Baba: Sismik yoğunluk, yumuşak yer ve tortul topraklarda yüksektir. Japonya’da çok fazla yumuşak yer ve tortul vardır ve üstüne bina inşa edilir lakin binalar sismik standartlara nazaran azamî sismik yoğunluk varsayılarak sismik standartlara nazaran inşa edilir.

Prof. Kaneda: Japonya’da da birçok yumuşak taban var. Münasebetiyle sarsıntılarda kimi sıvılaşma hasarları meydana geldi. Bu tıp gevşek tabanlardaki inşaatlar kâfi güç ve uzunluğu sahip kazık temel kullanılarak dikkatle yapılmalıdır.

• İzmir’deki arama-kurtarma çalışmalarını izlediniz mi? Nasıl buldunuz? Kâfi miydi sizce çalışmalar?

Hitoshi Baba: İyi iş yaptıklarını düşünüyorum zira yıkılmış binalardan birçok insan kurtardılar.

Prof. Kaneda: Evet, kâfi buldum. Bununla birlikte Kovid-19 enfeksiyon tedbirleri de çok kıymetli.

• Ege Denizi’nde meydana gelen ve İzmir’i etkileyen bu büyüklükteki zelzeleleri Japonya çabucak her gün yaşıyor ve beşerler sarsıntı anında hiçbir şey olmayacağından o kadar eminler ki yerlerinden bile kalkmıyorlar. Pekala Japonya’yı etkilemeyen bu büyüklükteki sarsıntı, Türkiye’de neden büyük yıkımlara neden oluyor? Japonya neyi yanlışsız yapıyor, Türkiye neyi yanlış yapıyor?

Dr. Hitoshi Baba: Fark yaratan faktörlerden biri, sarsıntı dayanıklılık standartının gerçek uygulanmasıdır. Bu, yalnızca Japon halkının ciddiyetiyle başarılmış bir şey değil. Mimarlar üzere uzmanlar tarafından yapılan bina teftiş ve onay sistemi ve her büyük zelzele meydana geldiğinde sarsıntıya dayanıklılık standartlarına yeni bilgiler getiren yönetişimin sonucudur.

Prof. Kaneda: EEW sistemi (deprem erken uyarı) ve zelzele dayanıklılık teknolojisi Japonya’da bilinir. Japonya’da sık sık tahliye tatbikatları gerçekleştiriliyor. Bu yüzden birçok Japon sarsıntı anında sakin kalıyor. Ayrıyeten sismik alanlarda yapılan binaların sarsıntı şartnameleri yakından takip ediliyor. Yapı kontrolüyle zayıf binalar belirleniyor, zelzeleye sağlam hale getiriliyor.

• Doğal afetlerde nasıl süratle organize olup kurtarma çalışmaları yapıyorsunuz? Okullarda ders olarak okutup, daima uygulama mı yaptırıyorsunuz mesela?

Dr. Hitoshi Baba: Hem Yangın ve Afet İdare Ajansı’nın hem de polisin SAR (arama-kurtarma) çalıştığı ve öğrendiği tesisleri var. Öz Savunma Kuvvetleri de afet yardımı konusunda eğitim alıyor.

Prof. Kaneda: Japon okullarında öğrenciler, sarsıntılardaki sarsıntıyı öğreniyor. Sarsıntı durumunda hem kendilerini hem de birbirlerini müdafaayı biliyorlar. Japonya, zelzele, tsunami, tayfun üzere birçok doğal afeti sık sık yaşadı. Doğal afet farkındalığının, bilhassa de sarsıntı farkındalığının Japonya’da çocukluktan beri epeyce yüksek olduğunu söyleyebilirim. Sarsıntı bizim bir gerçeğimiz ve bununla yaşamayı öğrendik. Anaokulundan başlayarak öğrencileri bir doğal afette nasıl davranmaları gerektiği konusunda sistemli tatbikatlar yaparak eğitiyoruz.

• Deneyimlerinize dayanarak iyi yapıldıkları takdirde binaların hangi büyüklükte zelzeleye güçlü olduğunu söylersiniz?

Dr. Hitoshi Baba: Büyük Doğu Japonya Zelzelesi 9 büyüklüğündeydi ve Japonya tarihindeki en büyük sarsıntıydı. Ek olarak, Miyagi kentindeki azamî sismik yoğunluk 7 olarak gözlendi. Ve yeni sismik standartlara nazaran yapılmış binaların birçok ziyan görmedi.

Prof. Kaneda: Hasar, yalnızca büyüklüğe bağlı değildir. Odak derinliği, yönelme, toprak durumu, bina yapısı ve yer de değerlidir. Şartnamelere, sarsıntı kodlarına uyulduğu takdirde sarsıntıya güçlü binalar yapmak mümkündür. Örnek olarak 2011 Tohoku zelzelesinde (9 büyüklüğünde) Tokyo ve Sendai kentindeki yapıların sismik dirençleri verilebilir.

• İzmir zelzelesinde gördük ki yana duran iki binadan biri yerle bir olmuşken, oburu ayakta dimdik durdu… Taban yapısı tıpkı, kullanılan gereç tıpkı, pekala bir bina sağlam, oburu neden yıkıldı?

Prof. Kaneda: Bina yapısına bağlıdır. (Depreme sağlam bina olup olmadığı ve bina yaşı) Sığ taban şartları homojen değil. Bir yapının yıkıldığını oburunun ziyan görmediğini ayakta kaldığını görmek çok bahtsız bir durum. Yapının sarsıntıya dayanıklılığına, üretim kaidelerine, donatı ölçüsüne, yapılışındaki dikkate, sarsıntı şartnamesine uygun olup olmadığına, evvelki zelzelelerde hasar almış olup olmadığına bağlıdır. Öteki bir kritik nokta ise yük taşıyıcı beton duvarlara ve sütunlara uygunsuz bir halde müdahale, kolonların kaldırılması da neden olabilir. Yapı kontrolü bu manada vazgeçilmezdir.

• Zelzeleleri en az can kaybıyla atlatan ülkelerin başında geliyorsunuz. Yapıların kontrolü konusunda kurduğunuz sistem hakkında bilgi verir misiniz? Bu bağlamda; 9 büyüklüğünde sarsıntılara karşı dahi güçlü binalarınızın tasarımı, kullanılan gereç, mukaveleler ve bilhassa yapı kontrolleri konusunda kurduğunuz sistemi anlatır mısınız?

Prof. Kaneda: Muhtemelen bina yapısının düzenlemeleri farklı. Ben Türkiye’de birçok uygunsuz yapı olduğunu anladım. Türkiye’de 1999 İzmit zelzelesinden sonra hazırlanmış olan ve birkaç defa güncellenmiş kapsamlı sarsıntı maddeleri ve şartnamaleri var. Fakat en değerli şey bu maddelerin ve şartnamelerin şantiyede hakikat halde uygulanmasıdır. Japonya’da şantiye teftişleri ve yapı kontrolleri maddelere uygun olarak titizlikle yürütüldü. Bu nedenle afet dayanıklılığı yüksek ve güçlüdür.

 Esra Boğazlıyan/Haberturk

Haber7

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
şehirler arası nakliyat | Eryaman Diş | instagram takipçi satın al
deneme bonusu en iyi casino siteleri slot siteleri www.ocianews.com cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halıs cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami halısı cami avizesi cami avizesi cami süpürgesi cami süpürgesi Ataşehir escort Anadolu yakası escort Bostancı escort ümraniye escort Maltepe escort Kartal escort ankara escort bakırköy escort ataköy escort şirinevler escort bahçeşehir escort escort istanbul muğla escort deneme bonusu
hack forum gaziantep escort gaziantep escort bedava hesaplar deneme bonusu deneme bonusu veren siteler bahis siteleri Canlı Maç izle bonus veren bahis siteleri taraftarium24 Selçuksports